بلاگ
انواع دیابت و علل ابتلا و عوارض آن و راهکارهای درمان (راهنمای کامل ۲۰۲۵)
دیابت یکی از بیماریهای مزمن شایع است که بهصورت کنترلنشده قند خون در بدن رخ میدهد. این بیماری اگر بهموقع تشخیص داده نشود، عوارض جدی برای اعضای حیاتی بدن ایجاد میکند. طبق آمار بینالمللی، بیش از ۵۳۷ میلیون بزرگسال در جهان مبتلا به دیابت هستند و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۶۴۳ میلیون برسد . در مقاله انواع دیابت و علل ابتلا و عوارض آن و راهکارهای درمان (راهنمای کامل ۲۰۲۵) به شناخت دقیقتر دیابت، راهکارهای پیشگیری و کنترل آن می پردازیم .
انواع دیابت و علل ابتلا و عوارض آن و راهکارهای درمان (راهنمای کامل ۲۰۲۵)
بیماری دیابت چیست؟
دیابت (Diabetes Mellitus) مجموعهای از اختلالات متابولیک است که در آن بدن نمیتواند قند (گلوکز) را بهدرستی کنترل کند. یا انسولین کافی تولید نمیشود، یا سلولها نسبت به انسولین حساسیت خود را از دست دادهاند (مقاومت به انسولین). نتیجه، افزایش مداوم قند خون است. قند خون بالا به مرور باعث آسیب به عروق کوچک و بزرگ، اعصاب و ارگانهای حیاتی میشود.
انواع دیابت
1. دیابت نوع ۱
در دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی بدن به سلولهای بتا در لوزالمعده حمله کرده و آنها را تخریب میکند، در نتیجه تولید انسولین به شدت کاهش مییابد. این بیماری اغلب در کودکی یا نوجوانی ظاهر میشود.
2. دیابت نوع ۲
شایعترین نوع دیابت است. ابتدا بدن نسبت به انسولین مقاوم میشود، سپس تولید انسولین کاهش مییابد. عواملی مثل چاقی، سبک زندگی کم فعالیت، تغذیه ناسالم و ژنتیک نقش مهمی دارند.
3. دیابت بارداری
زنان باردار ممکن است در طول بارداری دچار افزایش قند خون شوند (که پیش از بارداری دیابت نداشتهاند). این وضعیت نیاز به کنترل دقیق دارد چون ممکن است عوارض برای مادر و جنین ایجاد کند.
4. دیابتهای نادر و خاص
برخی از انواع دیابت به علت جهش ژنتیکی (مثل MODY) یا به دلیل بیماریهای پانکراس یا داروها به وجود میآیند.
علل و عوامل خطر ابتلا
- ژنتیک و سابقه خانوادگی
- چاقی و اضافه وزن (خصوصاً چربی شکمی)
- سبک زندگی کمتحرک
- تغذیه پرکالری، مصرف زیاد شکر و چربیهای ناسالم
- سن بالاتر
- فشارخون و چربی خون بالا
- عفونتها و میکروبها: تحقیقات نشان دادهاند که میکروبها ممکن است در پاتوژنز دیابت نقش داشته باشند.
علائم قابل تشخیص
- تشنگی بیش از حد
- ادرار زیاد
- خستگی مفرط
- افزایش گرسنگی
- کاهش وزن ناگهانی
- تاری دید
- عفونتهای مکرر
- تاخیر در بهبود زخمها
اگر این علائم دیده شد، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد، خصوصاً اگر فرد خطر بالایی دارد (مثل سابقه خانوادگی، اضافه وزن).
تشخیص دیابت
برای تشخیص دیابت معمولا از آزمایشهای زیر استفاده میشود:
- قند ناشتا: پس از ۸–۱۲ ساعت ناشتایی
- HbA1c: نشاندهنده متوسط قند در ۳ ماه گذشته
- تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT): اندازهگیری پاسخ بدن به گلوکز بعد از مصرف خوراکی
معیارهای تشخیصی در هر کشور ممکن است کمی تفاوت داشته باشند، اما معمولاً اگر قند ناشتا ≥ ۱۲۶ میلیگرم بر دسیلیتر یا HbA1c ≥ ۶٫۵٪ باشد، دیابت در نظر گرفته میشود.
عوارض دیابت در بلندمدت
1.عوارض میکروواسکولار
- رتینوپاتی دیابتی: آسیب به شبکیه چشم
- نفروپاتی دیابتی: آسیب به کلیهها
- نوروپاتی محیطی: آسیب به اعصاب محیطی
2.عوارض ماکروواسکولار
- بیماریهای قلبی و عروقی
- سکته مغزی
- بیماری عروق محیطی
3.سایر عوارض
- افزایش خطر عفونتها (بیماران دیابتی بیشتر مستعد عفونتها هستند)
- ارتباط قابل توجه بین دیابت و خطر زوال عقل یا دمانس در مطالعات اخیر
راهکارهای کنترل و درمان
تغییر سبک زندگی
- رژیم غذایی سالم: کنترل کربوهیدرات، افزایش فیبر، کنترل چربی
- فعالیت بدنی منظم: حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش متوسط در هفته
- کاهش وزن کنترلشده
- کنترل استرس و خواب کافی
درمان دارویی
- متفورمین و سایر داروهای خوراکی
- انسولین تزریقی
- داروهای نوین مانند مهارکنندههای SGLT2، آگونیستهای GLP-1
- استفاده از ابزارهای پیشرفته مانند مانیتورینگ مداوم قند یا پمپ انسولین
پایش و خودمراقبتی
- کنترل منظم قند خون
- بررسی فشار خون، چربی خون
- مراقبت از پاها، چشمها، کلیهها
- آموزش و پشتیبانی پزشکی
مارکت رویال با در نظر گرفتن تمام موارد پزشکی و گیاهی پک کاملی برای درمان دریابت در نظر گرفته است که میتوانید برای آشنایی بیشتر و خرید محصول به دسته بندی محصولات بیز مراجعه نمایید .
پیشگیری از دیابت نوع ۲
- شناسایی افراد در وضعیت پیشدیابت
- مداخلات زودهنگام تغذیه و ورزش
- کنترل وزن و چربی شکمی
- غربالگری دورهای در افراد با ریسک بالا
نوآوریها و آینده در مدیریت دیابت
- پزشکی دقیق (Precision Medicine): تقسیمبندی زیرنوعها و درمان شخصیسازیشده
- هوش مصنوعی در توصیههای انسولینی و مدیریت قند
- سیستمهای مانیتور مداوم و حسگرهای پیشرفته
- داروها و روشهای نوآورانه برای ترمیم سلولهای بتا
جمعبندی و توصیههای کلیدی
دیابت یک بیماری پیچیده و چالشبرانگیز است، اما با تشخیص زودهنگام، کنترل مناسب سبک زندگی و پایش دقیق میتوان زندگی باکیفیتی داشت. هر فرد باید برنامهٔ درمانی خود را با پزشک متخصص تنظیم کند و از درمانهای خودسرانه اجتناب کند.
